Psikoteknik Test Sonuçları Nasıl Değerlendirilir?

Cihazın verdiği sayı karar mıdır?

Değildir. Son bölüm bittiğinde elde yalnızca ölçüm kayıtları vardır, yani kaç uyarana ne kadar sürede ve ne kadar doğru karşılık verdiğiniz. Bu kayıtlar ham sonuçtur.

Karar, psiko-teknik değerlendirme yetkisi bulunan psikoloğun bu kayıtları incelemesiyle oluşur. Mevzuat da verilerin test sisteminin norm değerlerine göre psikolog tarafından değerlendirilmesini ister. Her bölümden önce yapılan deneme turu da bu yüzden vardır, yönergeyi anlamamaktan doğan hataların ölçüme karışmaması istenir.

Cihazın ekranında test biter bitmez bir geçti ya da kaldı yazısı belirmez. Siz koltuktan kalktıktan sonra psikolog kayıtları açar, bölümleri tek tek ve birlikte inceler, ardından raporu hazırlar.

Norm karşılaştırması ne demek?

Sonucunuz kendi başına iyi ya da kötü diye etiketlenmez, bir karşılaştırma grubunun içinde bir yere oturtulur. Kural 4 sayılı Cetvelden gelir. Buna göre herkes Türkiye genelinden derlenmiş tek bir norm grubuyla kıyaslanır ve sonuç persentil ile T değeri biçiminde yazılır.

Persentil, yüzdelik dilim demektir. Raporda gördüğünüz değer, o beceride norm grubunun neresinde durduğunuzu anlatır. T değeri ise aynı karşılaştırmayı standart bir puan ölçeğinde gösterir, böylece farklı bölümlerin sonuçları yan yana konabilir.

Bu karşılaştırma sizi başka sürücülerle yarıştırmaz. Bakılan şey, ölçülen becerinin güvenli araç kullanmak için yeterli düzeyde olup olmadığıdır. Tek bir geçme puanı yoktur, tam puan da beklenmez.

Psikolog verilerde neye bakar?

Örneğin tepki bölümünde çok hızlı olup basılmaması gereken uyaranlara da basan bir sürücü ile biraz daha yavaş ama hatasız ilerleyen bir sürücü aynı biçimde okunmaz. Birincide acele eğilimi, ikincide temkinli bir tutum görünür ve psikolog bunu öteki bölümlerle birlikte yorumlar.

Bir başka örnek çevresel görüş bölümünden verilebilir. Yan panellerdeki uyaranların hepsini yakalayan ama bu sırada ortadaki görevi bırakan sürücü ile ortadaki işi sürdürüp kenardaki uyaranların bir kısmını kaçıran sürücü farklı bir tablo çizer. Psikolog bu farkı, dikkat ve görsel algı bölümlerinin sonuçlarıyla karşılaştırarak anlamlandırır.

Hız ve mesafe tahmininde de yön önemlidir. Hep erken işaretleyen kişi mesafeyi olduğundan kısa görüyor demektir ve bu eğilim yolda yakın takip olarak karşılık bulur. Tek bir sapma ise sonucu tek başına değiştirmez.

Bir bölüm zayıf geçerse rapor olumsuz mu çıkar?

Tek bir bölümdeki dalgalanma başlı başına sonucu belirlemez. Asıl bakılan, ölçülen alanların birbirini destekleyip desteklemediğidir.

Rapor bir başarı sıralaması da değildir. Raporun cevapladığı soru, kişide sürücülüğe engel bir hâl bulunup bulunmadığıdır. Amaç kişiyi elemek değil, trafikte risk doğurabilecek bir durumun olup olmadığını ortaya koymaktır.

Sonucun gerçek performansı yansıtmadığı günler de olur. Gece az uyumak, gözlüksüz gelmek, kullandığınız ilacı söylememek ya da her bölümde acele etmek ölçümü olduğunuzdan farklı gösterebilir. Bu yüzden test gününe dinlenmiş ve gündelik düzeninizle gelmek, sonucun doğru okunmasının ilk şartıdır.

Deneme turunda yaptığınız yanlışlar da hesaba katılmaz. Deneme, yönergeyi anlamanız ve cihaza alışmanız içindir. İlk denemede birkaç kez yanlış tuşa basmak olağandır ve raporda hiçbir iz bırakmaz, asıl ölçüm siz hazır olduğunuzu söyledikten sonra başlar.

Raporda hangi başlıklar yer alır?

Ölçülen her yetenek alanı raporda ayrı bir sonuçla görünür. Sonuçların yanında grafikler de bulunur, grafik performansın bölüm içinde nasıl seyrettiğini gösterdiği için tek bir değerden fazlasını anlatır.

Başlıklar yönetmelikte sayılan yetenek alanlarına göre kurulur, bu yüzden cihazdaki test adlarıyla birebir aynı olmayabilir. Kişilik ve tutum bölümü de değerlendirmeye dâhildir ama ayrı bir beceri puanı gibi değil, öteki alanlarla birlikte okunur.

Sonuç Kaynarca’daki merkezimizde nasıl bildirilir?

Pendik Denge Psikoteknik Merkezi, Pendik’in Kaynarca Mahallesi’nde hizmet veren, İl Sağlık Müdürlüğü ruhsatlı bir psiko-teknik değerlendirme merkezidir. 12 test ALG psiko-teknik cihazında uygulandıktan sonra sorumlu psikoloğumuz kayıtları norm değerlere göre yorumlar ve psikolog imzalı raporu aynı gün teslim eder.

Raporu teslim alırken anlamadığınız bir nokta kalmasın. Hangi bölümlerin değerlendirmede öne çıktığını, rapor tarihini ve sonraki adımların tarihlerini sormak hakkınızdır. Raporun üzerindeki düzenlenme tarihini not etmek, psikiyatri süresini hesaplarken işinizi kolaylaştırır.

Test başlamadan önce gözlüğünüzle ekranı rahat görüp görmediğinize bakılır, kullandığınız ilaçlar not edilir. Psikolog o gün ölçümün sağlıklı yapılamayacağını düşünürse randevuyu ertelemeyi önerebilir. Bu, sonucun gerçek performansınızı yansıtması içindir.

Rapor çıktıktan sonra süreç biter mi?

Bitmez. Değerlendirme test günü yapılır ama psikolog imzalı rapor tek başına geçerli olmaz. Rapor elektronik sistemde e-imza ile düzenlenir. Resmî sayfasında kişi bilgileriniz, psikoloğun yazdığı test merkezi kararı ve hastanede yazılacak psikiyatrist kararı için ayrılmış bölüm bulunur.

Raporun tarihinden başlayarak 45 gün içinde, kamu ya da özel bir sağlık kuruluşunda çalışan bir psikiyatri uzmanına gitmeniz gerekir. Uzman rapordaki bulguları dikkate alarak algılama, muhakeme, karar verme ve tepki verme yönünden araç kullanmayı engelleyecek bir durum olup olmadığına bakar. Bu süre geçerse 6 ay boyunca yeniden teste kabul edilmezsiniz.

Onaydan sonra belge e-Devlet’e işlenir ve ticari taşımacılıkta 5 yıl geçerlidir. Kayıt çoğunlukla onaydan sonraki 1 ile 3 iş günü içinde sorgulamada görünür. Sonuç olumsuzsa 30 gün içinde il sağlık müdürlüğüne itiraz yolu açıktır.

Psikiyatri randevusunu test gününden önce almak, 45 günlük süreyi rahat kullanmanın en kolay yoludur. Hastanelerde ilk uygun tarih birkaç gün sonrasına düşebilir, özellikle bayram ve uzun tatil öncesinde bu payı hesaba katın.

Sık sorulanlar