Tepki hızı testi, ekranda ya da kulaklıkta beliren bir uyaranı fark etmenizle ona doğru karşılığı vermeniz arasında geçen süreyi ölçer. Karşılık kimi zaman elle, kimi zaman ayakla verilir, bazı uyaranlarda ise hiç basmamak gerekir. Bu nedenle sonuç tek bir süre değeri olarak değil, hız ile isabetin birlikteliği olarak okunur.
Tepki hızı testi neyi ölçer, yolda karşılığı nedir?
Bu bölüm, değerlendirmedeki iki psikomotor alandan biridir. Süre ölçülür ama ölçülen yalnızca süre değildir. Cihaz hangi uyarana karşılık verdiğinizi, hangisini kaçırdığınızı ve basmamanız gereken yerde kendinizi tutup tutamadığınızı da yazar. Böylece beklenmedik bir durumda davranışınızın hem çabukluğu hem niteliği ortaya çıkar.
Tepki süresi aracın durma mesafesine doğrudan eklenir. Öndeki aracın fren lambasını geç fark eden sürücü, aynı hızla giden bir başkasından daha uzun mesafede durur.
Basmamayı bilmek de aynı ölçüde değerlidir. Gereksiz yere yapılan ani fren, arkadan gelen araç için tehlike yaratır. Testin bekleme isteyen uyaranları bu yüzden vardır ve acele edip yanlış tepki veren kişiyi ayırt eder.
Ölçüm sessiz, tek kişilik bir odada yapılır ve cep telefonu içeri alınmaz. Sesli uyaranların da bulunduğu bu bölümde sessiz bir ortam ayrıca önem taşır.
Ekranda ve kulaklıkta neler olur, test nasıl ilerler?
Karşınıza farklı renk, şekil ve seslerde uyaranlar çıkar. Ekranda bir renk yanarken kulaklığın sağ ya da sol tarafından bir ses de duyabilirsiniz. Uyaranın sağda ya da solda belirmesi, hangi elin ya da ayağın kullanılacağını belirler.
Bölüm sizden iki uyarana birden bakmanızı ister. Ekrandaki renk ile kulaklıktaki ses art arda ya da birlikte geldiğinde hangisine hangi uzuvla karşılık verileceğini yönerge söyler. Ölçülen, doğru uyarana doğru uzuvla ve zamanında karşılık vermektir.
Dört ayrı davranış, dört ayrı kayıt
Cihaz her tepkiyi türüne göre ayrı tutar ve süreyi milisaniye cinsinden kaydeder. Aşağıdaki dört başlık, sonucun hangi parçalardan oluştuğunu gösterir. Bu ayrım sayesinde süreleri birbirine yakın iki sürücünün tablosu, hatalarının türüne göre birbirinden farklı okunabilir.
Psikolog sonuca nasıl bakar?
Cihaz ham ölçüm verisini üretir, yorum psikoloğa aittir. Belirlenen sürenin üzerinde kalan geç tepkiler ayrıca işaretlenir ve test içindeki dağılımı incelenir. Verdiğiniz karşılıkların ne kadarının doğru uyarana geldiği de ayrı bir ölçüdür.
Uyaranı hiç görmemek ile yanlış uyarana basmak farklı anlamlar taşır. El ve ayak kayıtları ayrı tutulur, aralarındaki fark da yorumlanır. Çok hızlı ama hatalı bir tablo güvenli sayılmaz, yavaş ama doğru bir tepkiden daha iyi bir sonuç da üretmez.
Sonuç yüzdelik dilim ve T değeri olarak görünür. Milisaniye cinsinden bir tepki süresi tek başına iyi ya da kötü diye okunamaz, ancak Türkiye genelinden elde edilmiş norm grubuyla karşılaştırıldığında anlam kazanır.
Değerler ülke geneli için belirlenmiş normlarla karşılaştırılır ve öteki ölçümlerin yanına konur. Hızlı tepkinin düzgün bir harekete dönüşüp dönüşmediği koordinasyondan, atlanan uyaranların dikkat kaybıyla ilgisi dikkat testinden, yandan gelen uyarana verilen ayak tepkisi çevresel görüş sonucundan, geç işaretlemenin algıdan mı yavaş tepkiden mi geldiği de hız ve mesafe testinden ayrılır.
Tepki hızı tek başına bir karar üretmez, öteki testlerle birlikte rapora girer. Sonuca itiraz etmek isterseniz 30 gün içinde il sağlık müdürlüğüne dilekçe verebilirsiniz. Müdürlük sizi aynı test sistemini kullanan başka bir merkeze ve ayrıca psikiyatri muayenesine yönlendirir.
Sık yapılan hatalar ve hangisinin önemli olduğu
Tepki hızı bölümünde hatanın türü, sayısından daha çok şey anlatır. Bazı alışkanlıklar sonucu gerçekten etkiler, bazıları ise hiç kayda geçmez.
Tepki hızı bölümüne nasıl hazırlanılır?
Bu bölüm yorgunluktan ve uykusuzluktan belirgin biçimde etkilenir. Alkol tepki süresini uzatır ve hata oranını yükseltir. Alıştığınızdan fazla kahve ya da enerji içeceği de bazı kişilerde tepkileri aceleci ve dağınık kılabilir, hiç almamak ise alışık olan birinde dalgınlık yapabilir. En doğrusu günlük düzeninizi bozmamaktır.
Deneme turunu acele ettirmeden kullanın. Hangi renklerde bekleyeceğinizi ve hangi seste hangi tarafa basacağınızı orada netleştirmek, asıl bölümde alışkanlıkla basma hatasını azaltır.
Kaynarca’da tepki hızı testine nerede girilir?
Tepki hızı testi yüz yüze yapılır, online ya da evden bir karşılığı yoktur. Ölçümü yalnızca İl Sağlık Müdürlüğü ruhsatlı psiko-teknik değerlendirme merkezleri, pedallı ve kulaklıklı onaylı cihazda, kamera kaydı altında yapabilir. Hastane ya da sürücü kursu bu ölçümü yapamaz. 4 sayılı Cetvele göre bir psikolog aynı anda ikiden fazla cihaza bakamaz.
Kaynarca’da psikoteknik için başvurulan Pendik Denge Psikoteknik Merkezi, İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlıdır. Tepki hızı bölümü burada öteki on bir testle aynı oturumda, sorumlu psikoloğumuz eşliğinde uygulanır ve sonuç aynı gün düzenlenen psikolog imzalı rapora girer. Rapor elinize geçtikten sonra psikiyatri uzmanına gitmek için 45 gününüz vardır. Bu süre kaçarsa 6 ay dolmadan yeniden teste girilemez.
