Psikoteknik raporunda 12 test uygulanır. Bunların dokuzu zihinsel yetenekleri, ikisi psikomotor becerileri ölçer, sonuncusu kişilik ve sürücü tutumlarını tarar. Pendik Kaynarca’daki Pendik Denge Psikoteknik Merkezi’nde testlerin hepsi onaylı ALG psiko-teknik cihazında, sorumlu psikolog eşliğinde yapılır ve sonuçlar tek bir psikolog imzalı raporda toplanır.
12 test hangi yetenek alanlarına ayrılır
Koltuğa oturduğunuzda karşınıza tek parça uzun bir sınav çıkmaz. Birbirinden farklı kısa görevler arka arkaya gelir ve her görev ayrı bir yeteneğe bakar. Hangi yeteneklerin inceleneceğini Karayolları Trafik Yönetmeliği sayar, cihazdaki test adları bu alanların ekrana taşınmış biçimidir.
Yönetmelik zihinsel başlık altında dikkati, anlama ve değerlendirmeyi, hız ve mesafe algılamayı, şekil algılamada görsel sürekliliği, geniş görüş alanı içinde uyaran fark etmeyi ve görsel hafızayı sayar. Psikomotor başlıkta koordinasyon düzeyi ile tepki hızı yer alır. Bir alan bazen iki ayrı testle ölçüldüğü için alan sayısı ile test sayısı birebir tutmaz.
Dikkati ölçen iki test
İkisi de zihinsel alana girer. Uzun ve boş bir otoyolda odağı korumak birincinin, levha kalabalığı içinde doğru yön tabelasını seçmek ikincinin direksiyon başındaki karşılığıdır.
Bu iki bölümde aranan şey hız değil isabettir. Yanıtı çabuk vermek için yön farkını gözden kaçıran kişi hata biriktirir. Cihaz doğru seçimlerin yanında hataları ve tepki sürelerini de ayrı ayrı kaydeder, böylece performansın bölüm boyunca nasıl seyrettiği görülür.
Akıl yürütme ve tahmin testleri
Bu üç test de zihinsel alandadır. Hız ve mesafe bölümünde hep erken işaretleyen kişi mesafeyi olduğundan kısa görüyor demektir, bu eğilim yolda yakın takip olarak ortaya çıkar.
Tahmin görevlerinde içinizden saniye saymak çoğu zaman işe yaramaz. Cismin hareketini gözünüzde sürdürmek, gündelik sürüşte yaptığınız kestirime daha yakındır ve ölçülmek istenen de budur.
Görmeye ve belleğe dayanan testler
Dördü de zihinsel alanda sayılır. Çevresel görüşte pedal kullanılsa da ölçülen şey ayağın çevikliği değil, odağın dışından gelen bilginin görülüp görülmediğidir. Yana bakmak için ortadaki görevi bırakan kişi bu bölümde iki yerden birden puan kaybeder.
Bu grupta gözlüğün önemi büyüktür. Araç kullanırken gözlük ya da lens takıyorsanız teste de onunla girersiniz, aksi hâlde ölçüm gündelik sürüşünüzü yansıtmaz.
Psikomotor alandaki iki test
Bu iki test, gördüğünüzü harekete çevirme becerisine bakar. Ani fren ile direksiyon hâkimiyetinin cihazdaki karşılığıdır.
Tepki bölümündeki basılmaması gereken uyaranlar, acele eden sürücüyü ayırt etmek için oradadır. Çok hızlı ama hatalı bir tepki, biraz daha yavaş ama doğru bir tepkiden iyi sonuç üretmez. Koordinasyonda ise direksiyonu sert çevirmek gerekmez, küçük ve zamanında düzeltmeler şeritte kalmayı kolaylaştırır.
Kişilik bölümünde ne sorulur
Son bölümde ekrana sizi tanımlayan ifadeler gelir ve her birinin size ne ölçüde uyduğunu derecelendirirsiniz. Konular sabır, kurallara uyum, risk alma eğilimi, öfke kontrolü ve sorumluluk çevresinde döner.
Bu bölümde süre sınırı uygulanmaz, doğru ya da yanlış yanıt da yoktur. Ölçekte birbirini sınayan ifadeler bulunduğu için tutarsız yanıtlar kayıtta görünür. Kendinizi olduğunuzdan sakin göstermeye çalışmak yerine içinizden geçeni işaretlemeniz yeterlidir.
Kişilik bölümü bir beceri ölçümü değildir, eğilim tarar. Sonucu da tek başına değil, öteki on bir testin tablosuyla birlikte okunur.
Kaynarca’daki test odasında 12 test nasıl ilerler
Pendik Denge Psikoteknik Merkezi, İl Sağlık Müdürlüğü ruhsatlı bir psiko-teknik değerlendirme merkezidir ve ölçüm sessiz, tek kişilik bir odada yapılır. Önünüzde ekran, direksiyon ve pedallar, yanınızda tepki tuşları bulunur. Kulaklık yalnız sesli uyaran içeren bölümlerde takılır, cep telefonu odaya alınmaz.
Sıra sabittir. Dikkat isteyen bölümlerin arasına direksiyonlu ve pedallı bölümler yerleştirilir, böylece yorgunluk tek bir alana yığılmaz. Her testin başında sorumlu psikolog yönergeyi anlatır ve bir deneme turu yaptırır, anlaşılmayan yer olursa anlatım yinelenir. Siz hazır olduğunuzu söylemeden asıl ölçüm başlamaz.
Yanıtlar direksiyon, pedallar ve tepki tuşlarıyla verildiği için bilgisayar bilgisi aranmaz. Testlerin tamamı kişinin algı, refleks ve konsantrasyonuna, cihazın norm değerlerine göre 60 ila 90 dakika sürer. Bir bölümden ötekine geçerken kısa bir mola verilir.
Sonucu tek bir test belirlemez. Cihazın her bölüm için ürettiği doğru yanıt, hata ve tepki süresi kayıtları, Türkiye genelinden elde edilmiş norm grubuyla karşılaştırılır ve persentil ile T değeri olarak gösterilir. Bölümlerin tümünü birlikte okuyan psikolog sonucu aynı gün imzalı raporda toplar.
