Psikoteknik dikkat testi, birbirine benzeyen görüntüler arasından hedefi ayırabilmenizi ve bu odağı bölüm bitene kadar taşıyabilmenizi ölçer. Sürekli dikkat ve seçici dikkat olmak üzere iki ayrı bölümde, onaylı psiko-teknik cihazında psikolog eşliğinde uygulanır. Sonuçta doğru sayısının yanında kaçırdığınız hedefler, yanlış işaretlemeleriniz ve temponuzun dengesi de okunur.
Dikkat testi neyi ölçer?
Karayolları Trafik Yönetmeliği, sürücünün çok sayıda uyaran arasından kritik olanlara yönelebilmesinin ve bunları seçici algıyla fark edebilmesinin ölçülmesini ister. Cihaz bu isteği iki yönden yoklar. Birincisi tekdüze bir işte odağı bırakmamak, ikincisi kalabalık bir görüntüde aranan şeyi bulmaktır.
Bu iki yön birbirinin yerine geçmez. Uzun süre odaklanabilen biri benzer işaretleri karıştırabilir, hedefi çabuk seçen biri de bölüm uzadıkça dağılabilir. Bu yüzden iki bölüm ayrı uygulanır ve ayrı kaydedilir.
Yoldaki karşılığı açıktır. Otoyolda saatlerce aynı manzaraya bakan sürücünün odağı gevşediğinde öndeki tehlikeyi fark etmesi gecikir. Yoğun bir kavşakta, gece karşıdan gelen farlar arasında ya da levhaların üst üste bindiği bir noktada ise sorun dağılmak değil, önemli olanın kalabalıkta gözden kaçmasıdır. Uzun süre direksiyonda kalan ticari araç sürücülerinde iki dikkat türü de bu yüzden ayrıca önem taşır.
Ekranda ne görürsünüz, ne yaparsınız?
Sürekli dikkat bölümünde ekranın üst kısmında bir şekil durur. Altında ona çok benzeyen şekiller sıralanır, bunlar yapı olarak aynı, yön olarak farklıdır. Sizden üsttekinin tıpatıp aynısını bulmanız istenir. Görev basittir ama bölüm bilerek uzun ve tekdüze kurulmuştur, çünkü amaç dikkatin ilk dakikadaki düzeyini değil, son dakikadaki düzeyini görmektir.
Seçici dikkat bölümünde şekillerin yerini trafik işaretleri alır. Birbirine yakın işaretler bir tablo düzeninde gösterilir, siz aynı olanları bulup kesiştikleri kareyi işaretlersiniz. Araya dikkat dağıtıcı işaretler bilinçli olarak yerleştirilmiştir. Burada zorluk bölümün uzunluğundan değil, bu yanıltıcı işaretlerden gelir.
Yanıtlar dokunmatik ekrandan ve düğmelerden verilir, bilgisayar kullanmayı bilmek gerekmez. Okuma gerektiren yerlerde yönerge sesli olarak da aktarılır.
İki dikkat bölümü adım adım nasıl ilerler?
İki bölüm oturumun sabit sırası içinde yer alır ve aralarına psikomotor bölümler girer. Bu düzen, yorgunluğun tek bir alanda birikmemesi içindir. Her iki dikkat bölümü de aşağıdaki akışla yürür.
Cihaz neyi kaydeder, psikolog neye bakar?
Cihaz yalnızca veri toplar, yorumu psikolog yapar. Kaçırdığınız bir hedef ile hedef olmayan bir şeye bastığınız yanlış alarm aynı hata sayılmaz, ikisi ayrı ayrı incelenir. Hataların ekranın sağında ya da solunda toplanıp toplanmadığına da bakılır ve bu dağılım çevresel görüş sonucuyla birlikte yorumlanır.
Yanıt sürelerinizin bölüm boyunca birbirine yakın kalması dikkatin sürdüğünü gösterir, büyük iniş çıkışlar ayrıca ele alınır. Hızlı ve hatasız ya da yavaş ve hatasız çalışmak güvenli kabul edilir, hızlı ama hatalı çalışmak risk işaretidir. Psikolog aynı eğilimin tepki hızı bölümünde de görülüp görülmediğine, dikkat hatalarının muhakeme sonucuna yansıyıp yansımadığına da bakar.
Ham veriler cihaza tanımlı, Türkiye geneli için belirlenmiş norm değerleriyle karşılaştırılır. Bu değerler size ayrı bir puan olarak verilmez. Tek bir bölümdeki dalgalanma tek başına belirleyici olmaz.
Sık yapılan hatalar ve hangisinin önemli olduğu
Dikkat bölümlerinde sonucu bozan şey çoğu zaman bilgi eksikliği değil, tempo ayarıdır. Aşağıdakiler merkezde en sık karşılaştığımız durumlardır.
Dikkat testine nasıl hazırlanılır?
Dikkat ölçümü uykusuzluğa karşı çok hassastır. Gece vardiyasından ya da uzun yoldan yeni çıktıysanız randevuyu dinlenmiş olacağınız bir zamana almak, gerçek durumunuzun ölçülmesini sağlar. Hafta içi vardiyalı çalışanlar için Cumartesi günü de randevu verilir.
Bu bölüm için ezber ya da çalışma gerekmez. İnternette dolaşan kâğıt kalem soru örnekleri cihazdaki göreve benzemez, uyaranların sırası ve zamanlaması da her uygulamada değişir.
Teste girmeden önce heyecanlanmak olağandır, hafif düzeydeki gerginlik dikkati toplamaya bile yardım eder. Sorun, gerginliğin yönergeyi dinlemeyi zorlaştıracak kadar yükselmesidir. Böyle hissediyorsanız başlamadan psikoloğa söyleyin ve deneme turunu acele etmeden kullanın, ölçüm siz hazır olduğunuzda başlar.
Kartal ve Pendik’ten dikkat testine nerede girilir?
Dikkat testi, 12 testlik psiko-teknik değerlendirmenin parçası olarak yalnızca İl Sağlık Müdürlüğü ruhsatlı psiko-teknik değerlendirme merkezlerinde yapılır. 4 sayılı Cetvel test odasının sessiz ve dikkat dağıtıcı unsurlardan uzak olmasını ister, bu da dikkat bölümleri için ayrıca önemlidir. Ölçüm tek kişilik odada yapılır ve cep telefonu içeri alınmaz.
Kaynarca’da bulunan Pendik Denge Psikoteknik Merkezi, İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlı bir merkezdir. Kartal merkezimize kuş uçuşu yaklaşık 6,5 km uzaklıktadır, Kartal’dan Marmaray ile Kaynarca istasyonuna ya da M4 ile Tavşantepe’ye gelinir. İki dikkat bölümünü de merkezimizdeki onaylı psiko-teknik cihazında, sorumlu psikoloğumuzun eşliğinde tamamlarsınız ve raporunuz aynı gün imzalanır.
